Denne boka må lesast ein gong til

 

Eit lite utval av Selskapet sine medlemmar var samla for å snakke om romanen Augustblå av Deborah Levy. Det alle spurde seg sjølv om var: Skjøna vi hva denne boka eigentleg handla om? - og vi kom vel fram til at her var det mange referansar til musikk og litteratur som for nokre av oss kravde litt meir innsikt og "googling" enn det vi vanlegvis gjer. Samstundes var alle begeistra over boka, forfattaren sin skrivemåte, dei poetiske bileta og denne fasinerande historia om Ann/Elsa og hennar utvikling som pianist. Vi møter henne første gong på ein marknad der ho ser ei dame som kjøper to hestar, som ho eigentleg vil ha sjølv. Dama mister hatten sin og den tek Elsa og bruker den. Denne dama dukker opp på fleire stader og vi lurte på om denne dama er Elsa sitt alterego. Elsa har bak seg eit samanbrot der ho på ein konsert spelar Rachmaninov sin pianokonsert nummer 2, men fingrane hennar har andre planar og ho går frå scena etter kort tid. Dette vert ein skandale i konsertverda og Elsa er utan arbeid for ei tid. Ho tar istaden elevar og ho kjenner igjen si eiga reise gjenom desse elevane.  Elsa vart adoptert av Arthur som seksåring og det vert sagt at ho var hans marionett gjenom sitt geni og hans opplæring. Når Arthur vert sjuk kjem ho ikkje på besøk før det er rett før han døyr og kjærasten hans Andrew er både sjalu og sint på Elsa av di ho ikkje bryr seg nok om Arthur. Ho blir hos Arthur til han døyr og ho møter dama med hestane.

Musikken ligg som ei strofe bak denne romanen. Elsa har i heile sitt bevisste liv spela piano. Det har vore hennar måte å komunisere på og når ho riv seg laus frå Rachmaninov sitt triste uttrykk, må ho streve for å finne sin eigen veg og den vegen får vi bli med på eit stykke.

Det er ikkje ofte dei fleste i Selskapet sitt noko forvirra tilbake og lurar på kva las vi no? Denne gongen var det fleire som sa at denne får vi nok lese ein gong til, så kanskje skjønar vi litt meir... kven veit? Deborah Levy er ein særs interessant forfattar  og bøkene hennar "sit i" ei god stund etter at vi har lest siste ord. Ei interessant lesaroppleving!

 

 

Er einsemd arveleg?

 

I april las Selskapet Fars rygg av Niels Fredrik Dahl og vart begeistra for det vakre språket og den vare og rørande forteljinga om faren og oppveksten hans. Han fekk Nordisk Råds Litteraturpris i 2024 for denne romanen og det var vel fortjent for det var eit samla Selskap som hadde gledd seg over å lese romanen. Boka handlar om far til forteljaren. Faren veks opp med mor og far, der farfaren til forteljaren er dommar i Egypt. Dommaren som alle kallar han, har sterke meiningar om korleis sonen skal leve, kven han kan vere saman med og ikkje minst kva som er sunt. Kvar sommar køyrer den vesle familien frå Egypt til Noreg. Elles i året går han på heimeskule hos mor si, medan ho på si side raskt oppdagar at sonen kan meir enn ho og ho byrjar å gå lange turar langs havet, alltid kledd i kvitt. Slik går det fram til han er tretten år, då vert han køyrd til Noreg, Bærum og plassert hos ein familie som nett har mista sin eigen son. Her skal han gå på norsk skule og leve som andre norske ungdommar. Han overtek rommet til den avlidne guten, skia hans, sykkelen hans, speiderkleda hans og han hatar det inderleg. Men kva skal ein gut heilt i starten på tenåra gjere?

Han studerer korleis dei andre barna går på ski, så lærer han seg det. Han begynner på speidaren og det er kjekt, men det er berre på samlingane - utanfor er han like einsam som tidlegare. Han gjer seg nesten ferdig med skulen, men plutseleg vert han henta av Dommaren og køyrd til Sveits. Der skal han gå på internatskule og endeleg treff han to ungdommar, David og Paula, som han vert ven med. Dette er på 1930-talet og når han vert med  David heim på ferie får han for fyrste gong sjå korleis nasismen breier om seg. Dommaren dukker uventa opp att og tek han med seg attende til Noreg. Dommaren skiljer seg frå kona og overlet sonen til henne. Dei to bur i ei lita leiligheit og livet kjennes trongt til han treff andre studentar og ungdommar. Krigen kjem til Noreg og med den motstandsrøsrsla. Det vert kravd innsats, men faren kan ikkje levere og rømmer til Sverige. 

Selskapet feste seg ved mange epispodar i forteljinga. Romanen er ei studie i einsemd og ein studie av korleis barndomsminne kan skape ei lengt etter ein stad, ei utsikt eller eit rom. Det er ein vakker roman og vi vart nysgjerrige på kva anna Niels Fredrik Dahl har skrive. Dette er ein roman vel verdt å lese! 

 

"Få stasråden til å skinne"

Selskapet har eit lite prosjekt gåande denne våren: å lese bøker av norske forfattarar som vi ikkje har lese så mykje av fra før. Denne gongen var det Biger Emanuelsen som var den utvalde og romanen hans "Statsråden kommer". Romanen handlar om Ingrid som er taleskrivar i eit departement. Vi møter ho første gong når ho sit på ein stubbe i skogen og lurer på om ho orker å komme på jobben for å markere den siste dagen hennar på kontoret.

Ingrid har ønskt seg denne jobben og ho kjenner seg priviligert som får arbeide så tett saman med statsråden og hans medarbeidarar. Vi får høyre om alle privilegier dei tilsette har med treningsrom på jobben, subsidiert kantine og ergonomisk tilpassa skrivebord og stolar. Det skal ikkje stå på tilrettelegginga. Ingrid si oppgåve er å "få statsråden til å skinne" som sekretæren hans seier. Ho gjer så godt ho kan og ho er flink, veldig flink, men er det nok? Ingrid held fram med arbeidet sitt nokre år, men gjentakingane i taler og reiser, den politiske bodskapen tærer på ho og ho seier opp. Ho er gift med Eirik, ein snill mann som ho set store krav til, men når Ingrid vil at dei skal avgi "Arveløftet" det vil seie ikkje få barn, men overlate hus og alt dei har til ein organisasjon, då seier han nei, dette vil han ikkje. 

Vi vandrar fram og tilbake i Ingrid si historie.Frå barndommen med stolte foreldre til denne flinke jenta, til ekteskapet med Eirik, denne snille, men heller veike mannen. Til kollegaene på jobben og forholdet til dei to kvinnene Elisabeth og Dina som misunner ho stillinga og meir enn gjerne vil ta over. Ingrid siger inn i ein depresjon og tenkjer at ho vil ta livet sitt, men gjer ho det?

Selskapet var delte om denne boka, nokre likte ho godt, andre ikkje så mykje. Vi var samde om at her var det mange gjentakingar og slutten peika ikkje på noko løysing for Ingrid. Vi trudde ikkje at ho ville ta livet sitt sjølv om ho stadig leika med tanken. Vi mora oss derimot mykje over Ingrid sin satiriske beskriving av eit møte der målet var å få statsråden meir i avisene. "Rommet av tett av godvilje". Boka har ein tydeleg ironisk distanse i omtalen av det statlege byråkratiet og for nokre av oss var det ustyrteleg morosamt.
 

Massakrering av ein paraply

 

Boka i februar var Dag Solstad sin roman Genanse og verdighet. Det er ikkje ofte at heile Selskapet er samd i at dette var ei god bok, men denne gongen var alle begeistra for Solstad sin skrivestil, for alle dei forunderlege orda han bruker og korleis han let oss avslutte romanen i total uvisse om korleis det går med Elias Rukla, hovudpersonen i romanen. Romanen startar ganske roleg med lektor Elias Rukla i ein dobbeltime på Fagerborg vidaregåande skule der dei les Vildanden av Herik Ibsen. Elevane søv seg gjennom timen, Elias oppdagar noko nytt om dr. Relling, men han klarer ikkje å formidle dette til elevane og kjenner at han snart ikkje orkar meir av dette tilveret. Han avsluttar timen og skal til å gå heim.  Når han går ut regner det og han vil slå opp paraplyen, men den vil ikkje slå seg opp. Han prøver fleire gonger, men paraplyen vil ikkje! Då brester det for Elias Rukla! Han deljer paraplyen i bakken, i fontena, elevane står stille rundt han og han brøler til ein elev som står nær han. Han oppfattar at no har han gått for langt, no er alle bruer brende. Han går ut av skuleporten og ut i byen. Medan han går får vi bit for bit minner frå Elias sitt liv, frå han begynte som student på Blindern i 1970 og fram til no. Vi får eit innblikk i hans relasjon til Johan Corneliussen, denne geniale filosofistudenten som han hang saman med titt og ofte. Vi møter den "ubeskrivelig vakre" Eva Linde som Johan gifter seg med og får barn med, men som han seinare overlet til Elias slik at han (Johan) kan reise til USA og verte rik. Elias gifter seg med Eva Linde og tek vare på både ho og dottera, men kva slags ekteskap er dette? Det er mykje som endrar seg gjennom desse åra og når Elias står i krysset ved Bislett og innser at han umogeleg kan komme attende til det livet han levde før, ja kva skal han gjere då? 

Selskapet fann ut at Elias nok ikkje kjem attende til skulen, eller til Eva Linde, berre han ikkje går til gunne, men kven veit... 

Boka er ein fryd å lese det kan heile Selskapet skrive under på! 

Leseåret 2026 har starta

 

Leseåret 2026 starta med nokre humpar av di fleire ikkje hadde fått boka vi skulle lese i tide. Dette skuldast omstende det var lite å gjere med så difor skal romanen til Thomas Mann snakkast om i to omganger. 

Det var ein boblande begeistring for forteljinga om Buddenbrooks mellom dei som hadde lese boka og til og med for dei som berre så vidt hadde bladd i ho. For eit språk, for nokre observasjonar og for ein kunnskap om samfunn og styring. Vi var djupt imponerte! Romanen ga Thomas Mann Nobelprisen i litteratur i 1929 og er ei av bøkene han er mest kjend for. 

Romanen handlar om familien Buddenbrook, ein handelsfamilie i byen Lübeck. Handlinga går føre seg frå 1835 til 1877. Det er Thomas Buddenbrook som er hovudpersonen saman med søstera Antonie, men vi får og glimt frå den første tida då firmaet vart starta av Johannes Buddenbrook, Thomas sin bestefar. Thomas har ein bror Christian som er mest glad i fest og moro og synes arbeid fort vert kjedeleg. Antonia eller Toni som familien kallar henne gifter seg med ein mann ho avskyr, men ho gjer det av di det tener firmaet. Då mannen hennar helder på å gå falitt klarer faren å få skilsmisse for henne slik at ho ikkje skal rammast av skamma det er å ikkje kunne leve slik det høver seg for ei dame med hennar bakgrunn. Ho gifter seg igjen, men heller ikkje denne gongen får ho ein mann som har same framdrift som ho og familien hennar. Det vert ny skislmisse og Toni gjer sitt beste for å halde på verdigheita. Det er det viktigaste! THomas tek over firmaet og vert etterkvart konsul. Han gifter seg med Gerda som spelar fiolin og dei får sonen Johannes eller Hanno som han og vert kalla.

Det er mange namn i boka, men dei viktigaste er familiane og dei heldt vi greie på. Romanen flommar over av herlege setningar og sitatgleda er nesten ikkje til å styre:

Då Toni har gifta seg første gong:

"Der drar hun sin vei, Bethsy" "Ja, Jean, den første som flytter hjemmefra. - Tror du hun blir lykkelig med ham?" "Å, Bethsy, hun er tilfreds med seg selv. Det er den mest solide lykke vi kan ha her i denne verden."  (s. 121)

Eller som ei anna hadde funne: frøkene var " rike på gudvelbehageligeheter og hekleoppskrifter".

Ein av deltakarane ønskte seg eit band nummer to om familien Buddenbrook, så då kan vi slå fast at boka var velverd å lese, sjølv om det tek si tid.